Utorak, 23. Aprila 2024.
Tuzlanski.ba logo

Istina ili laž: Je li najpoznatiji citat “Neka jedu kolače” stvarno rekla Marija Antoaneta?

Preuzmite sliku

Najpoznatiji citat koji se pripisuje Mariji Antoaneti, francuskoj kraljici koji je izgovorila u toku Francuske revolucije, kao i jedan od najpoznatijih citata uopće, upravo je “Neka jedu kolače”.

Priča govori da je to bio njen odgovor kad joj je rečeno da njeni izgladnjeli podanici nemaju hljeba.

S obzirom na to da je kolač skuplji od hljeba, ova je anegdota primjer je nesvjesnosti Marije Antoanete o uvjetima i svakodnevnom životu običnih ljudi.

No pitanje je je li ona ikada doista izgovorila te riječi?

“Neka jedu brioche”

Kao prvo, izvorna francuska fraza koju je Marija Antoaneta navodno rekla glasi “Qu'ils mangent de la brioche”. Iako se to prevodi kao “Neka jedu kolače”, ispravan prijevod bio bi “Neka jedu brioche”.

Brioche hljeb je napravljen od jaja i maslaca i gotovo je jednako luksuzan kao kolač pa to zapravo ne mijenja poentu priče. Najvažnije je da zapravo ne postoji nikakav historijski dokaz da je Marija Antoaneta to ikada izgovorila.

Odakle je onda došao taj citat i kako su ga povezali s Marijom Antoanetom?

Priče slične ovoj postoje i u drugim dijelovima svijeta, a u jednoj sličnoj priči iz 16. stoljeća u Njemačkoj, plemkinja se pita zašto gladna sirotinja jednostavno ne jede krosem, jednu vrstu slatkog kruha. Ukratko, priče i legende o aristokratima koji su nesvjesni svojih privilegija vrlo su popularne širom svijeta.

Citat je zapisao filozof Jean-Jacques Rousseau

Prva osoba koja je zapisala taj navodni citat Marije Antoanete bio je francuski filozof Jean-Jacques Rousseau. U VI. knjizi Ispovijesti, napisanoj oko 1767. godine, on iznosi verziju priče, pripisujući citat mladoj princezi za koju se pretpostavljalo da je bila Marija Antoaneta.

A s obzirom na to da su Rousseauovi spisi inspirisali mnoge druge revolucionare, vjerovalo se da su oni uzeli taj citat, lažno ga pripisali Mariji Antoaneti i širili ga kao propagandu protiv monarhije. Međutim, savremeni istraživači su skeptični prema takvim tvrdnjama, jer nisu pronašli nikakve dokaze.

Najraniji poznati izvor koji povezuje citat s kraljicom objavljen je više od 50 godina nakon Francuske revolucije.

U izdanju časopisa Les Guêpes iz 1843. godine, francuski pisac Jean-Baptiste Alphonse Karr izvijestio je da je pronašao citat u “knjizi iz 1760.”, za koju je rekao da dokazuje da su glasine o Mariji Antoaneti bile lažne.

Tuzlanski.ba možete pratiti i putem aplikacija za Android i iPhone mobilne uređaje