Subota, 27. Novembra 2021.
Tuzlanski.ba logo

Prvi put u historiji otkrivena planeta izvan naše galaksije?

Preuzmite sliku

Popularno

Astronomi su došli do podataka koji sugerišu da je prvi put u povijesti otkriven planet izvan naše galaksije, javlja BBC News.

Dosad je otkriveno oko 5000 egzoplaneta, odnosno planeta koje orbitiraju oko zvijezda, ali svi oni otkriveni su u našoj galaksiji – Mliječnom putu.

No, izgleda da je NASA-in teleskop Chandra otkrio planet veličine Saturna u galaksiji Messier 51, koja je od naše galaksije udaljena oko 28 miliona svjetlosnih godina. Svjetlosna godina je, inače, udaljenost koju svjetlost pređe za godinu dana. Svjetlost u vakuumu putuje brzinom od 300.000 kilometara u sekundi.

Kako otkriti egzoplanet u drugoj galaksiji?

Taj rezultat utemeljen je na mjerenju tranzita. Naime, prelazak planeta ispred neke zvijezde blokira dio svjetlosti te zvijezde pa se teleskopom može zabilježiti karakteristični pad količine svjetla koja pristiže s te zvijezde.

Tom tehnikom dosad je otkriveno na hiljade egzoplaneta, ali kao što smo već naveli, samo u našoj galaksiji.

Dr. Rosanne Di Stefano i njene kolege mjerili su pad količine zračenja X-zraka koje pristižu iz smjera zvijezde koja spada u tzv. X-ray bright binary klasu, odnosno zvjezdanih sustava od dvije zvijezde koji emitiraju X-zrake.

Takvi objekti obično se sastoje od neutronske zvijezde ili crne rupe koja silom gravitacije privlači plin s bliske zvijezde. Materijal u blizini neutronske zvijezde ili crne rupe postaje izuzetno vruć te isijava zračenje na valnim duljinama karakterističnim za X-zrake.

S obzirom na to da je regija u kojoj nastaju X-zrake relativno mala, planet koji prolazi pred njom mogao bi blokirati većinu ili sve zrake, što tranzit čini lakši za opažanje teleskopom.

“Zasad jedina iskoristiva metoda planetarnih sustava”

Članovi tima Di Stefano koristili su tehniku mjerenja svjetlosti tranzita kako bi detektirali potencijalni egzoplanet u binarnom sistemu nazvanom M51-ULS-1.

“Metoda koju smo razvili i koristili je zasad jedina iskoristiva metoda otkrivanja planetarnih sustava”, rekla je Di Stefano iz Centra za astrofiziku u Cambridgeu za BBC.

Sistem koji su posmatrali sastoji se od crne rupe ili neutronske zvijezde koja orbitira oko susjedne zvijezde, čija masa je oko 20 puta veća od mase Sunca. Neutronska zvijezda je kolabirana jezgra nekad masivne zvijezde.

Otkrili planet veličine Saturna?

Izmjereni tranzit je trajao oko tri sata, tokom kojeg je emisija X-zraka pala na nulu. Zahvaljujući toj informaciji, astronomi su procijenili da bi egzoplanet koji su vjerovatno uočili mogao biti velik otprilike kao Saturn te da orbitira oko neutronske zvijezde ili crne rupe na otprilike dvostrukoj udaljenosti od udaljenosti Saturna od Sunca.

Di Stefano kaže da su tehnike koje su se dosad uspješno koristile za otkrivanje planeta u Mliječnom putu beskorisne kad se promatraju druge galaksije. To je djelimično zato što enormne udaljenosti između galaksija drastično smanjuju količinu svjetla koja dopire do teleskopa, ali i goleme količine objekata na malom prostoru (kad se gleda sa Zemlje), zbog čega je teško razlikovati pojedine zvijezde.

No situacija je drugačija sa zvjezdanim sistemima koji isijavaju X-zrake. “Takvih izvora je samo nekoliko desetaka u cijeloj galaksiji pa ih možemo razaznati”, pojašnjava Di Stefano.

“Silovita emisija X-zraka koja stiže iz male regije može biti uvelike ili, kao u našem slučaju, potpuno blokirana planetom koji prolazi između zvijezde i našeg teleskopa”, rekla je. (Index.hr)

Tuzlanski.ba možete pratiti i putem aplikacija za Android i iPhone mobilne uređaje

Ključne riječi: ,