Kardiovaskularne bolesti godišnje odnose više od 20,5 miliona života.
Svake godine, 29. septembra, obilježava se Svjetski dan srca, globalna inicijativa kojom se želi skrenuti pažnja na vodeći uzrok smrtnosti u svijetu – kardiovaskularne bolesti.
Ovogodišnja kampanja, pod sloganom "Don’t Miss a Beat" – "Ne propusti niti jedan otkucaj", naglašava važnost redovnih pregleda, rane dijagnostike i brige o zdravlju srca kroz prevenciju i zdrav stil života.
Kampanju organizuje World Heart Federation, koja poziva svakog od nas, kao i zdravstvene institucije i zajednice da svojim aktivnostima doprinesu očuvanju zdravlja srca.
Globalni teret kardiovaskularnih bolesti
Prema podacima WHF-a, kardiovaskularne bolesti godišnje odnose više od 20,5 miliona života. Smatra se da bi se čak 80% prijevremenih smrti moglo spriječiti kroz ranu detekciju, efikasan tretman i promjene načina života – prestanak pušenja, smanjenje unosa soli, uravnoteženu ishranu i redovnu fizičku aktivnost.
Kampanja "Ne propustimo niti jedan otkucaj" ove godine poziva i na globalnu peticiju kojom se traži od vlada da prioritetno ulažu u prevenciju i liječenje bolesti srca i krvnih žila.
Statistički podaci – Federacija Bosne i Hercegovine
Podaci iz Zdravstveno-statističkog godišnjaka Zavoda za javno zdravstvo FBiH za 2024. godinu potvrđuju da su bolesti srca i krvnih žila i dalje vodeći uzrok smrtnosti i obolijevanja u našoj zemlji.
Vodeći uzroci smrti:
- Akutni infarkt miokarda je na prvom mjestu uzroka smrti u FBiH u 2024. godini, sa 2.153 smrtna slučaja (1.198 muškaraca i 955 žena).
- Na drugom mjestu je moždani udar (cerebralni infarkt) sa 1.643 slučaja (763 muškarca, 880 žena).
- Esencijalna hipertenzija se nalazi na trećem mjestu sa 1.431 smrtnih slučajeva.
Među vodećim uzrocima smrti su i hronična ishemijska oboljenja srca (680 slučajeva).
Ovi podaci jasno pokazuju da kardiovaskularne bolesti dominiraju listom vodećih uzroka smrtnosti u FBiH.
Hronična nezarazna oboljenja
Kada je riječ o hroničnim nezaraznim bolestima registrovanim u primarnoj zdravstvenoj zaštiti, oboljenja cirkulatornog sistema ubjedljivo prednjače sa stopom od 1.290 na 10.000 stanovnika, što je dvostruko više u odnosu na druga po učestalosti – oboljenja mišićno-koštanog sistema (600 na 10.000).
Među bolestima cirkulatornog sistema najveći teret nose:
- Hipertenzivna oboljenja – stopa 798/10.000 kod muškaraca i čak 920/10.000 kod žena, što potvrđuje da povišen krvni pritisak ostaje ključni javnozdravstveni problem.
- Ishemijska srčana oboljenja – 97/10.000 muškarci i 87/10.000 žene.
- Poremećaji srčanog ritma – gotovo izjednačeni među spolovima (73/10.000 muškarci, 74/10.000 žene).
Ovi pokazatelji ukazuju na potrebu za kontinuiranim preventivnim mjerama, edukacijom stanovništva i jačanjem kapaciteta primarne zdravstvene zaštite.
Šta možemo učiniti?
Prevencija kardiovaskularnih bolesti je ključna i podrazumijeva:
- Redovno mjerenje krvnog pritiska, šećera i masnoća u krvi.
- Usvajanje zdravih životnih navika – uravnotežena prehrana, više kretanja, prestanak pušenja i smanjenje konzumacije alkohola.
- Kontrolu stresa i dovoljno sna jer psihičko zdravlje direktno utiče na zdravlje srca.
- Rano javljanje ljekaru pri pojavi simptoma poput bola u prsima, nedostatka zraka ili poremećaja ritma.
Svjetski dan srca 2025. pod sloganom "Don’t Miss a Beat – Ne propusti niti jedan otkucaj" podsjeća nas da svaki otkucaj srca vrijedi čuvati.
"U FBiH, gdje su bolesti srca i krvnih žila i dalje vodeći uzrok smrtnosti i obolijevanja, ovaj dan je prilika da još snažnije apelujemo na prevenciju, zdravije stilove života i odgovorne zdravstvene politike te poticaj da svi zajedno radimo na smanjenju tereta kardiovaskularnih bolesti", poručuju iz Zavoda za javno zdravstvo FBiH.
