Petak, 23. August 2019.
Tuzlanski.ba logo
Preuzmite sliku

Crkva na Trnovcu u Tuzli: Darovana kao zaklada od strane porodice Jovanović, bogate pravoslavne trgovačke porodice iz Donje Tuzle

U okviru projekta “Predstavljanja i afirmacije nacionalnih spomenika Tuzlanskog kantona” koji provodi Zavod za zaštitu i korištenje kulturno-historijskog i prirodnog naslijeđa uz podršku nadležnog Ministarstva za kulturu, sport i mlade TK donosimo vam priču o crkvi na Trnovcu u Tuzli koju je Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika proglasila, nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.

Nacionalni spomenik čine: hram svetog velikomučenika Georgija sa živopisom koji se sastoji od 29 slika, ikonostas sa 17 ikona i groblje.

Crkva sv. Georgija na Trnovcu (izgrađena 1900. godine) je izvanredna građevina neobičnog likovnog rješenja, važan i maštovit primjer historicističke arhitekture koji ilustrira stapanje različitih srednjovjekovnih regionalnih stilova.

Darovana je kao zaklada od strane porodice Jovanović (braća Jovo, Pero i Lazo), bogate pravoslavne trgovačke porodice iz Donje Tuzle, velikih dobrotvora koji su osnovali i mnoge druge ustanove i vjerske objekte, pa su zato i ostali ugledni i poštovani građani Tuzle i tuzlanskog kraja. Crkva je, zapravo, porodični mauzolej koji se koristi i za javna bogosluženja.

Crkva na Trnovcu predstavlja zanimljivo likovno rješenje u duhu historicizma sa asocijacijama na graditeljske odlike srpske srednjovjekovne sakralne arhitekture.

Grobljanska cjelina na Trnovcu predstavlja najveće groblje u Tuzli, a njena zanimljivost leži u činjenici da, iako je u vlasništvu Srpsko-pravoslavne općine tuzlanske, na njoj se, unutar jedinstvene parcele, sahranjuju i pripadnici drugih konfesija, što je rijedak način uređenja grobalja u Bosni i Hercegovini.

U groblju su sahranjene poznate ličnosti iz javnog života Tuzle i Bosne i Hercegovine, poput Đorđa Mihajlovića (prvog tuzlanskog i bosanskohercegovačkog akademskog slikara), slikara Ismeta Mujezinovića i drugih. U groblju postoji veliki broj sačuvanih starih nadgrobnika, od kojih se najstariji datiraju u kraj 18. vijeka.

Graditeljska cjelina Pravoslavne crkve svetog velikomučenika Georgija sa grobljem nalazi se na brdu Trnovac sjeverno od središta Tuzle, a u nastavku je brdo Gradina.

Temelje za gradnju crkve su postavljeni 02.08.1899. godine (na praznik Svetog Ilije Proroka), a gradnja crkve je dovršena 14.10.1900. godine (na praznik Pokrova Presvete Bogorodice), kada ju je i osveštao mitropolit zvorničko-tuzlanski Grigorije Živković, te posvetio svetom velikomučeniku Georgiju, a Bogorodičin Pokrov je crkvena slava.

Porodica tuzlanskih Jovanovića je porijeklom iz Jeginovog Luga, iz Sprečanske doline, odakle su se početkom 19. stoljeća doselili u Tuzlu.

U Tuzli su se afirmisali i postali jedna od najznačajnijih građanskih srpskih porodica.

Grobna, crkva na Trnovcu ima trikonhalnu osnovu sa sažetim upisanim krstom, a prema konceptu prostorne organizacije, pripada tipu jednobrodne crkve sa pripratom, naosom, oltarskim prostorom i horskom galerijom.

Svojom dužom osovinom crkva je orijentirana u pravcu istok (apsida) – zapad (ulaz). Gabaritne spoljne mjere crkve iznose 9,46 (širina) x 11,61 metara (dužina). Zidovi crkve su debeli cca 65 cm, a malterisani su sa unutrašnje i spoljne strane.

Ispod trolisnog dijela crkve (prostor ispod sjeverne i južne konhe, apsidalne konhe i naosa) je izgrađena kripta za sahranjivanje članova familije ktitora crkve , trgovačke porodice Jovanovića.

Dispoziciono rješenje crkve, kao i njeno likovno rješenje, te obrada detalja , ukazuju na uticaje moravske škole.

Groblje koje se nalazi uz hram sv. velikomučenika Georgija na Trnovcu obuhvata prostor od ukupno 35 689 m2. U savremeno doba, groblje je multikonfesionalno i može ukopavati po obredima svih konfesija, ali i bez obreda. Groblje se kontinuirano koristi od kraja 18. stoljeća, ali je vjerovatno starije u odnosu na najstariji pronađeni nadgrobnik datiran u 1800. godinu.

Crkva je 1992. godine pogođen granatom i oštećen je krov. Ubrzo je krov saniran.

Ova graditeljska cjelina predstavlja važan dio ukupnog ambijenta ovog dijela grada Tuzle.

Tuzlanski.ba možete pratiti i putem aplikacija za Android i iPhone mobilne uređaje

Ključne riječi: , , ,